in

Krajowa placa minimalna: twoje prawa w UK

pounds_in_pocket240x267.png

GUIDE IN POLISH: National Minimum Wage (NMW): your rights in the UK

UPDATED SEPTEMBER 2011.

  Read this guide in English: National Minimum Wage (NMW): your rights in the UK

pounds_in_pocket240x267.pngCzym jest The National Minimum Wage?

Brytyjska krajowa płaca minimalna, w skrócie NMW, to najniższe z możliwych wynagrodzeń, ustalane na drodze prawnej przez państwo, a dokładniej Low Pay Commission. Celem odgórnego ustalenia nieprzekraczalnego minimum płacowego jest wykluczenie szkodliwej dla pracowników konkurencji pracodawców w obniżaniu kosztów przez zaniżanie płac. W Wielkiej Brytanii, ustawowe minimum płacowe to stała stawka brutto za godzinę pracy, której wysokość różni się jedynie dla poszczególnych grup wiekowych osób uprawnionych do legalnego zatrudnienia. Pracodawcy są zobowiązani w świetle prawa, do przestrzegania stawek The National Minimum Wage, co w praktyce oznacza, że nie mogą wypłacać pracownikowi mniej, niż zostało to ustalone przez brytyjski rząd.

Pamiętaj, jesteś uprawniony do otrzymywania krajowej płacy minimalnej nawet, jeśli w podpisanym przez ciebie kontrakcie z własnej woli zgodziłeś się na pracę za mniejszą stawkę lub zmuszono cię do tego. Wówczas umowa taka nie będzie miała żadnych skutków prawnych, a tobie i tak należy się ustawowe minimum. Jeśli jesteś pracownikiem spoza UK, który pracuje na terenie Zjednoczonego Królestwa legalnie, NMW należy ci się, jak każdej innej osobie, niezależnie od tego, jak długo masz zamiar pozostać na Wyspach oraz czy siedziba twojego pracodawcy mieści się w Wielkiej Brytanii, czy gdziekolwiek indziej. Na wypłatę minimalnych stawek za przepracowany okres, nie ma także wpływu to, czy otrzymujesz swoją pensję co tydzień, dwa tygodnie lub miesiąc. W żadnym z wypadków, pracodawcy nie mogą jednak zwlekać z wypłatą dłużej niż 30 dni.

Stawki The National Minimum Wage

Każdego roku, Low Pay Commission ustala nowe stawki NMW. Począwszy od 1 października tego roku obowiązywać będą następujące minimalne stawki wynagrodzenia za pracę dla poszczególnych grup wiekowych:
 

– dla osób powyżej 21. roku życia – £6.08 za godzinę (poprzednia stawka w latach 2010-2011 wynosiła £5.93 za godzinę)
– dla osób w przedziale wiekowym 18-20 lat – £4.98 za godzinę (z £4.92)
– dla osób w przedziale wiekowym 16-17 lat – £3.68 za godzinę (z £3.64)
– dla praktykantów, osób poniżej 19 roku życia lub powyżej 19 lat w pierwszym okresie praktyki – £2.60 za godzinę (z £2.50)

Czy jestem uprawniony do otrzymywania The National Minimum Wage?

Krajowa płaca minimalna przysługuje ci, jeśli:

– jesteś zatrudniony w ramch umowy o pracę (kontrakt nie musi być na piśmie, może zostać zawarty w formie ustnej lub być odzwierciedlony w pracy, jaką w danym miejscu wykonujesz);
– twoja umowa mówi o wynagrodzeniu pieniężnym za twoją pracę (gotówka, lub inna forma płatności), bądź o jakiejkolwiek innej formie (nie tylko tzw. płatności w naturze, czy bieżących wydatków);
– wykonujesz swoją pracę w trakcie obowiązywania umowy o zatrudnieniu;
– musisz stawić się w miejscu pracy osobiście, nawet jeśli tego nie chcesz;
– musisz wykonywać dane zadania osobiście i masz ograniczone prawa do wyznaczenia swojego zastępcy;
– twój pracodawca nie jest twoim klientem (bycie zarejestrowanym jako osoba samozatrudniona, przez wzgląd na specyfikę płacenia podatków, niekoniecznie uprawnia cię do NMW).

 

Pracownicy objęci The National Minimum Wage

Jeśli jesteś jednym z poniższych typów pracownika, powinieneś otrzymywać brytyjską krajową płacę minimalną:
 

– pracownik zatrudniony na podstawie umowy o pracę (pełnoetatowy, part-time),
– pracownik agencyjny (zatrudniony u danego pracodawcy przez agencję pracy),
– praktykant (jeśli masz powyżej 19 lat, a ukończyłeś pierwszy rok praktyki, powinieneś otrzymywać już podstawową stawkę, w przeciwnym razie przysługuje ci niższa stawka NMW przewidziana dla praktykantów),
– stażysta, osoba zatrudniona na okres próbny,
– pracownik produkcyjny, zatrudniony na akord (masz prawo do otrzymywania stawek NMW na zasadzie „uczciwych rat” obliczanych na podstawie średniej z ilości wykonanych zadań lub wyprodukowanych materiałów oraz czasu pracy),
– pracownik zatrudniony w rolnictwie (otrzymujesz wówczas Agricultural Minimum Wage, która jest wyższa niż NMW),
– pracownik otrzymujący wynagrodzenie w postaci prowizji,
– osoba pracująca z domu (jeśli nie prowadzi własnej działalności),
– marynarz pracujący na wodach terytorialnych UK, badź pływający pod banderą Zjednoczonego Królestwa (chyba, że swoją pracę wykonujesz tylko poza terytorium UK, lub nie jesteś rezydentem UK),
– pracownik przylądowy wykonujący swoje obowiązki w granicach terytorialnych UK lub zagranicznego sektora szelfu kontynentalnego, np. na platformach wiertniczych (to nie ma zastosowania do pracowników zatrudnionych na statkach, które są w trakcie nawigacji, pogłębiania lub połowów),
– pracownik Europejskiego Funduszu Społecznego (European Social Fund),
– pracownik na placówce zagranicznej należącej do Wielkiej Brytanii,
– pracownik jednego z rządowych programów (niektóre z nich obejmują NMW, inne mogą oferować wzamian za stawki odrębne korzyści – sprawdź politykę organizacji, która cię zatrudnia).

 

Pracownicy nie objęci The National Minimum Wage

Jeśli jesteś jednym z poniższych typów pracownika, nie jesteś uprawniony do otrzymywania brytyjskiej krajowej płacy minimalnej:
 

– osoba samozatrudniona (jednak jeśli sądzisz, że jesteś osobą zatrudnioną na normalnych warunkach, a twój pracodawca utrzymuje, że jest inaczej i nie jest w stanie udowodnić, że jesteś samozatrudniony, a zachodzą wątpliwości, co do otrzymywanego przez ciebie wynagrodzenia, sprawa kwalifikuje się do rozstrzygnięcia przez sąd pracy – Employment Tribunal),
– dyrektor firmy (chyba, że jest zatrudniony w ramach umowy o pracę),
– osoby w wieku szkolnym (zgodnie z „Children and Young Persons Act” żadne dziecko poniżej 13 roku życia nie może podejmować pracy zarobkowej, wyjątek stanowią tzw. zawody artystyczne, ale są one objęte specjalnymi zasadami i nadzorem),
– student na stażu krótszym niż rok, który jest częścią programu edukacyjnego lub kursu kształcenia wyższego,
– osoba uczestnicząca w jednym z programów Unii Europejskiej typu „Leonardo da Vinci”, „Youth in Action”, czy „Erasmus and Comenius”,
– osoba żyjąca w społeczności religijnej lub innej, której celem jest praktyka i promowanie własnych przekonań o charakterze religijnym lub podobnym w innych społecznościach,
– osoba biorąca udział w jednym z rządowych programów finansowanych przez UE,
– osoba zatrudniona przez rząd i biorąca udział w programie obejmującym odbywanie stażu lub mającym na celu pomoc w znalezieniu zatrudnienia,
– osoba biorąca udział w jednym z programów rządowych na poziomie tzw. „przed-stażu” – „Entry to Employment or Programme Led Apprenticeships” (Anglia), „Get Ready for Work” (Szkocja), „Access” (Irlandia Północna), „Skillbuild” (Walia),
– wolontariusz (chyba, że w ramach wolontariatu dodawane są obowiązki wliczające się do normalnego zatrudnienia i umowy o pracę, a nie zostały uwzględnione przed podjęciem się wolontariatu – wówczas przysługuje ci za nie NMW),
– ochotnik (nie powinieneś otrzymywać więcej niż kwota obejmująca wydatki np. za dojazd na miejsce, posiłek, itd.)
– osoba mieszkająca u swojego pracodawcy np. „au pair”,
– rybak (w przypadku otrzymywania części zysków lub korzyści z połowów), – więzień.

Co wchodzi w skład The National Minimum Wage?

W Wielkiej Brytanii, ustawowe minimum płacowe to stała stawka brutto za godzinę pracy (przed potrąceniem podatku i składki ubezpieczeniowej – National Insurance). Twoja pensja powinna stanowić wielokrotność godzinowej stawki ustalonej przynajmniej na poziomie NMW i być wypłacana za przyjęty w umowie okres czasu, np. tydzień, dwa tygodnie, miesiąc. Stawka netto będzie stanowiła zatem twoją pensję podstawową (basic pay) oraz inne należności typu prowizje od sprzedaży, czy premie.

Co nie wchodzi w skład The National Minimum Wage?

Brytyjska krajowa płaca minimalna nie obejmuje płatności typu:
 

– pożyczki,
– wypłaty awansem,
– wypłaty emerytur,
– ryczałty emerytalne,
– odprawy,
– nagrody otrzymywane w ramach polityki danej firmy i po sugestii pracowników.

Do innych kwot, które nie są wliczane do NMW należą:

– napiwki i tzw. „service charges” (zgodnie z przyjętą 1 października 2009 roku ustawą nie są one wliczane do NMW),

– jakiekolwiek elementy premii (innymi słowy, każda kwota, która wypłacana jest na bieżąco z wynagrodzenia podstawowego) za pracę w szczególnych warunkach (nadgodziny, nocne zmiany, Bank Holiday),
– świadczenia inne niż te, które powiązane są z wynikami w pracy np. wynagrodzenia za dodatkowe zadania specjalne, praca w niebezpiecznych warunkach lub „na telefon”,

– płatności z tytułu zwrotu kosztów,
– niektóre z płatności związane z nieobecnością pracownika.

Dodatki od pracodawcy

Jeśli twój pracodawca zapewnia ci zakwaterowanie, w świetle obowiązującego na terenie Wielkiej Brytanii prawa, może on potrącić sobie z twojej pensji pewną kwotę z tego tytułu. Nosi ona nazwę „the accommodation offset rate” i od 1 października 2010 roku wynosi maksymalnie:
 

– £4.73 za dzień
– £33.11 za tydzień

Pamietaj, że jeśli twój pracodawca potrąca ci za mieszkanie z twojej pensji, nie jesteś zobowiązany do ponoszenia żadnych dodatkowych kosztów. Rachunki za prąd, wodę, gaz, meble, pralnie, etc. powinny być wliczone do płaconego przez ciebie „czynszu” tytułem „the accommodation offset rate”. Stawka ta obowiązuje jedynie w przypadkach, kiedy:
 

– sprawa zakwaterowania jest wyraźnie wpisana do umowy o pracę,
– wykonywanie przez ciebie obowiązków pracowniczych w bezpośredni sposób zależy od zapewnionego tobie mieszkania.

Zakwaterowanie wpisane w umowę to jedyna rzecz, za jaką twój pracodawca może odciągać sobie pieniądze z twojej pensji. Dodatki typu ubranie robocze czy posiłki nie podlegają tej zasadzie.

Jeśli dostajesz za mało…

Jako osoba zatrudniona legalnie na terenie Wielkiej Brytanii, powinieneś otrzymywać regularnie odcinek zapłaty, na którym będzie pokazane, ile zarobiłeś pieniędzy za dany okres czasu (payslip). Na odcinku tym powinny również widnieć sumy, które są z wypłaty potrącane, na przykład na podatek. Jeśli nie jesteś pewien swoich zarobków, zawsze sprawdzaj i nie bój się zapytać, czy otrzymujesz chociaż ustawowe minimum. Pracodawcy są zobowiązani do prowadzenia ksiąg i przetrzymywania wszelkich danych przez minimum 3 lata. Swoje zapytanie, powinieneś przedstawić na piśmie. Odpowiedź powinna nadejść w ciągu 14 dni od złożenia zapytania. W przypadku wykrycia nieprawidłowości, twój pracodawca powinien wypłacić ci wszelkie zaległe pieniądze. Zgodnie z ustawą przyjętą 6 kwietnia 2009 roku, różnica będzie obliczana na podstawie aktualnej stawki NMW, a nie tej, która obowiązywała w okresie, kiedy wypłacano ci mniej pieniędzy.

Jeśli chcesz uniknąć bezpośredniej konfrontacji z twoim pracodawcą, zwróć się do HM Revenue and Customs, aby zajęła się sprawą w twoim imieniu. Wówczas, pracodawca będzie musiał zapłacić zaległości nie tylko tobie, ale i karę urzędowi podatkowemu. W przypadku dalszej odmowy, sprawa trafi do brytyjskiego sądu pracy – Employment Tribunal (możesz również skierować wniosek sam, jeśli nie korzystasz z pomocy HMRC). Wtedy masz szansę nie tylko na odzyskanie zarobionych przez siebie pieniędzy, ale i odszkodowanie. Pamiętaj, że masz trzy miesiące od momentu wykrycia nieścisłości na złożenie wniosku do sądu pracy. W razie problemów możesz liczyć na darmową poradę od specjalistów z linii Pay and Work Rights Helpline (0800 917 2368), the National Minimum Wage helpline (0845 6000 678) lub Agricultural Minimum Wage Helpline (0845 000 0134).
 

 
Federica Gaida
(www.foreignersinuk.co.uk)

 

Get a slice of India

leymah-roberta-gbowee.gif

Three women share Nobel Peace Prize